Zapalenie płuc to stan zapalny tkanki płucnej, najczęściej wywołany infekcją. Pęcherzyki płucne wypełniają się płynem i wydzieliną, przez co wymiana tlenu staje się trudniejsza. Problem w tym, że początek bywa łudząco podobny do zwykłego przeziębienia, a to usypia czujność.
Objawy, które odróżniają je od przeziębienia
Przeziębienie kręci się głównie w obrębie nosa i gardła i zwykle ustępuje w kilka dni. Zapalenie płuc atakuje niżej i daje objawy, które się utrzymują albo nasilają.
- Wysoka gorączka, często z dreszczami i potami.
- Kaszel, początkowo suchy, potem z odkrztuszaniem wydzieliny, czasem podbarwionej.
- Ból w klatce piersiowej nasilający się przy głębokim oddechu lub kaszlu.
- Duszność, przyspieszony oddech, uczucie braku powietrza.
- Silne osłabienie nieproporcjonalne do zwykłej infekcji.
U osób starszych obraz bywa nietypowy: zamiast gorączki pojawia się splątanie, apatia, nagłe pogorszenie sprawności. To pułapka, bo łatwo zrzucić to na wiek.
Bakteryjne czy wirusowe
To rozróżnienie ma realne znaczenie dla leczenia. Najczęstszą przyczyną bakteryjną jest pneumokok (Streptococcus pneumoniae). Zapalenia wirusowe, w tym pogrypowe i po COVID-19, leczy się objawowo, bo antybiotyk na wirusy nie działa.
- Bakteryjne: zwykle gwałtowniejszy początek, wysoka gorączka, ropna plwocina. Wymaga antybiotyku.
- Wirusowe: częściej stopniowe, suchy kaszel, towarzyszące objawy ogólne. Leczenie objawowe, czasem leki przeciwwirusowe.
Rozstrzyga lekarz na podstawie badania, czasem RTG klatki piersiowej i badań krwi. Nie da się tego pewnie ocenić samemu.
Leczenie i kiedy iść do lekarza
Lekkie postacie u młodszych osób leczy się w domu. Cięższe, zwłaszcza z dusznością i niskim utlenowaniem krwi, wymagają szpitala. Podstawą jest odpowiednio dobrany antybiotyk w postaci bakteryjnej, nawodnienie i odpoczynek.
Kaszel i gorączka, które po tygodniu nie ustępują, a do tego dochodzi duszność albo ból przy oddychaniu, to nie jest już zwykłe przeziębienie. To powód, żeby pójść do lekarza, a nie czekać kolejny tydzień.
Profilaktyka
Najlepiej udokumentowane działanie ma szczepienie przeciw pneumokokom, zalecane szczególnie osobom po 65 roku życia i przewlekle chorym, oraz coroczne szczepienie przeciw grypie, która często otwiera drogę bakteryjnemu nadkażeniu. Nie palić i leczyć choroby przewlekłe to dwa najprostsze sposoby, żeby nie zostać w grupie wysokiego ryzyka.
Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje wizyty u lekarza. Przy dusznościach, sinieniu ust lub zaburzeniach świadomości dzwoń pod 112.
Źródła
- Polskie Towarzystwo Chorób Płuc, wytyczne dotyczące pozaszpitalnego zapalenia płuc u dorosłych
- World Health Organization, Pneumonia fact sheet