Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych to stan zapalny błon otaczających mózg i rdzeń kręgowy. Może być wirusowe, zwykle łagodniejsze, albo bakteryjne, które bywa stanem bezpośredniego zagrożenia życia. Ponieważ na początku trudno je rozróżnić, każdy zestaw objawów oponowych traktuje się jako pilny.
Klasyczne objawy
Charakterystyczna jest triada, która rozwija się szybko, często w ciągu godzin.
- Silny, narastający ból głowy.
- Wysoka gorączka.
- Sztywność karku, czyli trudność i ból przy próbie przygięcia brody do klatki piersiowej.
Dołączają do tego światłowstręt, nudności i wymioty, senność, splątanie, a u części chorych drgawki. W postaci meningokokowej może pojawić się wysypka w postaci drobnych wybroczyn, które nie bledną pod naciskiem szklanki. To objaw szczególnie alarmowy.
U niemowląt i małych dzieci
U najmłodszych klasyczne objawy często nie występują. Zamiast nich pojawia się rozdrażnienie albo nadmierna senność, niechęć do jedzenia, przeraźliwy płacz, a u niemowląt tętniące, uwypuklone ciemiączko. Każde z tych pojawiających się razem z gorączką wymaga pilnej oceny.
Sztywność karku z wysoką gorączką i silnym bólem głowy to nie jest objaw do obserwacji w domu. To powód, żeby natychmiast wezwać pomoc, bo w postaci bakteryjnej liczy się każda godzina od podania antybiotyku.
Diagnostyka i leczenie
Rozpoznanie potwierdza punkcja lędźwiowa, czyli badanie płynu mózgowo-rdzeniowego. Postać bakteryjną leczy się antybiotykami podawanymi dożylnie, często rozpoczynanymi natychmiast, jeszcze przed pełnym wynikiem. Postać wirusowa zwykle ustępuje samoistnie, ale wymaga obserwacji.
Profilaktyka
Dostępne są szczepienia przeciw najważniejszym sprawcom postaci bakteryjnej: meningokokom, pneumokokom i Haemophilus influenzae typu b. To realnie zmniejsza ryzyko najgroźniejszych zachorowań, zwłaszcza u dzieci i młodzieży.
Treść ma charakter informacyjny. Przy podejrzeniu zapalenia opon dzwoń pod 112, nie zwlekaj.
Źródła
- World Health Organization, Meningitis fact sheet
- European Centre for Disease Prevention and Control, Bacterial meningitis