RSV, czyli syncytialny wirus oddechowy, to jeden z najczęstszych wirusów infekcji dróg oddechowych. W powszechnym odbiorze to choroba niemowląt i to prawda, że u najmłodszych bywa groźny. Mit zaczyna się tam, gdzie ludzie zakładają, że dorosłego RSV nie dotyczy. Dotyczy, a u części osób przebiega ciężko.
Dlaczego dorośli też trafiają do szpitala
U zdrowego dorosłego RSV najczęściej wygląda jak przeziębienie: katar, kaszel, ból gardła, stan podgorączkowy. Problem dotyczy grup ryzyka, u których wirus schodzi niżej do oskrzeli i płuc albo zaostrza chorobę, którą człowiek już ma.
- osoby po 65 roku życia,
- chorzy na POChP i astmę,
- osoby z niewydolnością serca,
- cukrzycy i osoby z obniżoną odpornością.
U nich RSV potrafi wywołać zapalenie płuc albo zaostrzenie choroby podstawowej kończące się hospitalizacją. Skala u seniorów bywa porównywalna z grypą, o której mówi się znacznie więcej.
Sezon i skala
RSV ma sezon zbliżony do grypy, jesień i zima. W ostatnim sezonie do końca lutego zgłoszono w Polsce ponad 25 tysięcy zachorowań, a fala wciąż się rozkręcała. Najwięcej rozpoznań dotyczy dzieci do drugiego roku życia, ale część ciężkich przypadków to właśnie dorośli z grup ryzyka, których statystyki łapią słabiej, bo rzadziej się ich testuje.
Jak odróżnić od grypy i przeziębienia
Na podstawie samych objawów się nie da i to ważne, bo ludzie próbują. Grypa, COVID-19 i RSV dają u dorosłych podobny obraz. Pewność daje dopiero test. W praktyce u zdrowej osoby rozróżnienie nie zmienia leczenia, bo wszystkie trzy leczy się objawowo. U osoby z grupy ryzyka warto je postawić, bo wpływa na decyzje lekarza.
Szczepienie dorosłych
Od sezonu 2025/2026 w Polsce dostępne są szczepionki przeciw RSV dla dorosłych: Abrysvo i Arexvy.
- 65 lat i więcej: szczepionka bezpłatna (refundacja 100 procent).
- 60 do 64 lat: dostępna z odpłatnością 50 procent (dla pacjenta to koszt rzędu czterystu złotych).
Osobny tor to ochrona niemowląt. Tu nie szczepi się dziecka, lecz albo kobietę w ciąży między 32 a 36 tygodniem (przeciwciała przechodzą na noworodka), albo podaje się dziecku nirsewimab, czyli gotowe przeciwciało, a nie szczepionkę.
Częsty błąd: traktować RSV jak chorobę wyłącznie pediatryczną. U seniora z chorym sercem albo POChP ten sam wirus jest poważnym problemem, a szczepionka właśnie dla niego ma największy sens.
Co robić
U zdrowego dorosłego: leczenie objawowe i odpoczynek, jak przy każdej infekcji wirusowej. Antybiotyk nie działa na wirusa. U osoby z grupy ryzyka, zwłaszcza z dusznością albo pogorszeniem choroby przewlekłej, nie czekać z kontaktem z lekarzem. Przed sezonem warto rozważyć szczepienie, szczególnie po 65 roku życia.
Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej.
Źródła
- Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH, Szczepienia.info, RSV
- Polskie Towarzystwo Wakcynologii, rekomendacje dotyczące profilaktyki RSV