System aktywny
·zerio.pl
EBM
Portal informacyjny
magazyn/Badania/art_0831
Badania RECENZOWANE 3 min

CRP a OB: dwa markery zapalenia, które mierzą różne rzeczy

CRP i OB pokazują, że w organizmie toczy się zapalenie. Różnią się tempem reakcji, i to tempo decyduje, które badanie ma sens w twojej sytuacji.

CRP a OB: dwa markery zapalenia, które mierzą różne rzeczy
fig_01 · zerio.pl
cc-by-nc-4.0

Oba badania trafiają na to samo skierowanie i oba odpowiadają na pytanie, czy w organizmie toczy się zapalenie. Żadne nie mówi gdzie ani z jakiego powodu. Różnica, która ma znaczenie praktyczne, dotyczy czasu reakcji.

CRP reaguje w godzinach, OB w dniach

CRP to białko ostrej fazy produkowane przez wątrobę. Zaczyna rosnąć w ciągu 6 do 8 godzin od początku zapalenia, szczyt osiąga mniej więcej po dobie lub dwóch, a po ustąpieniu przyczyny spada równie szybko, bo jego czas półtrwania liczy się w godzinach. To badanie do sytuacji bieżącej: czy dzieje się coś teraz i czy leczenie działa.

OB, czyli odczyn Biernackiego, mierzy zapalenie pośrednio: to szybkość opadania krwinek czerwonych w probówce. Rośnie wolniej, zwykle zaczyna po dobie lub dwóch, i wraca do normy tygodniami, długo po tym, jak człowiek wyzdrowiał. Jest za to użyteczne tam, gdzie chodzi o procesy przewlekłe, w reumatologii i w monitorowaniu chorób zapalnych o powolnym przebiegu.

OB bywa prawidłowe w pierwszej dobie gorączki, a po przebytej infekcji potrafi być podwyższone jeszcze przez kilka tygodni.

Co zmienia OB niezależnie od zapalenia

OB jest badaniem wrażliwym na czynniki, które z zapaleniem nie mają nic wspólnego. Rośnie z wiekiem, jest wyższe u kobiet, podnosi je ciąża, niedokrwistość i sama zmiana składu białek krwi. Praktyczna reguła dla dorosłych to górna granica równa wiekowi podzielonemu przez dwa u mężczyzn, a u kobiet wiekowi powiększonemu o dziesięć i podzielonemu przez dwa. Wynik 30 mm/h znaczy więc coś innego u trzydziestolatka, a coś innego u osiemdziesięciolatki.

Wysokie CRP a decyzja o antybiotyku

CRP pomaga odróżnić zakażenie bakteryjne od wirusowego, ale wyniki obu grup się nakładają. Wartości bardzo wysokie, rzędu kilkuset mg/l, faktycznie przemawiają za zakażeniem bakteryjnym, ale wysokie CRP dają też ciężkie infekcje wirusowe, część chorób autoimmunologicznych (np. reumatoidalne zapalenie stawów), zapalenie trzustki, urazy, zabiegi operacyjne i część nowotworów. W drugą stronę: wczesna infekcja bakteryjna, badana w pierwszych godzinach, potrafi dać wynik jeszcze prawidłowy.

Dlatego lekarz ocenia CRP razem z objawami, badaniem i morfologią krwi, gdzie rozmaz z przewagą neutrofili albo limfocytów dokłada drugą przesłankę. Ma to znaczenie w praktyce przy odróżnianiu grypy od nadkażenia bakteryjnego i przy podejrzeniu zapalenia płuc, gdzie CRP pomaga zdecydować o antybiotyku, ale zawsze razem z badaniem lekarskim.

hs-CRP to inne badanie do innego pytania

Wysokoczułe CRP, opisywane jako hs-CRP, mierzy to samo białko czulszą metodą, ale służy do czegoś innego. Służy do oceny przewlekłego zapalenia niskiego stopnia jako czynnika ryzyka sercowo-naczyniowego, jako uzupełnienie skali SCORE2 i lipidogramu. Oznacza się je u osoby zdrowej, poza infekcją, i najlepiej dwukrotnie, w odstępie około dwóch tygodni. Wynik z okresu infekcji nie nadaje się do oceny ryzyka, a wartość powyżej 10 mg/l powtarza się po wyzdrowieniu.

Kiedy zapalenie miesza w innych wynikach

Podwyższone CRP jest też ostrzeżeniem przy czytaniu innych badań z tej samej próbki. Najbardziej dotyczy to ferrytyny, która jako białko ostrej fazy rośnie w zapaleniu i potrafi ukryć niedobór żelaza pod pozornie prawidłową wartością. Dlatego ferrytynę ocenia się razem z CRP.

Co z tym zrobić

Lekko podwyższony wynik u osoby bez objawów lekarz zwykle każe powtórzyć po kilku tygodniach. Wynik wyraźnie podwyższony (np. CRP powyżej kilkudziesięciu mg/l albo OB powyżej 100 mm/h) albo utrzymujący się bez wyjaśnienia trzeba omówić z lekarzem bez zwłoki, bo sam wynik nie wskazuje przyczyny. Dwa pomiary w odstępie czasu pokazują, czy wartość rośnie, czy spada.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.

RZ
O autorze
Redakcja zerio
Profil autora →
Sejm rozstrzygnie o karach dla lekarzy i limitach płac
Usługi medyczne

Sejm rozstrzygnie o karach dla lekarzy i limitach płac

Posłowie rozpatrzą senackie poprawki do ustawy o zatrudnianiu i wynagradzaniu medyków. Senat wykreśl…

Sygnatura lipidowa po orzeszkach wiązała się z niższym ryzykiem cukrzycy
Usługi medyczne

Sygnatura lipidowa po orzeszkach wiązała się z niższym ryzykiem cukrzycy

W badaniu wyższa wartość profilu lipidowego związanego ze spożywaniem orzeszków ziemnych wiązała się…

Bezpłatne warsztaty o cukrzycy w Szczecinie. Spotkanie 17 listopada
Usługi medyczne

Bezpłatne warsztaty o cukrzycy w Szczecinie. Spotkanie 17 listopada

17 listopada w Szczecinie odbędą się bezpłatne warsztaty o kontrolowaniu cukrzycy typu II. NFZ infor…