Ospę wietrzną wywołuje wirus ospy wietrznej i półpaśca (VZV). To jedna z najbardziej zaraźliwych chorób, przenoszona drogą kropelkową i przez kontakt z pęcherzykami. Większość zachorowań dotyczy dzieci i przebiega łagodnie, ale przebycie ospy nie kończy sprawy: wirus zostaje w organizmie i może po latach wrócić jako półpasiec.
Jak wygląda przebieg
Choroba zaczyna się zwykle od objawów ogólnych, a dopiero potem pojawia się charakterystyczna wysypka.
- Gorączka, osłabienie, ból głowy na 1-2 dni przed wysypką.
- Swędzące zmiany skórne, które przechodzą przez etapy: plamka, grudka, pęcherzyk, strupek.
- Cecha charakterystyczna: zmiany w różnych stadiach widoczne jednocześnie.
- Wysypka obejmuje też skórę głowy i błony śluzowe.
Chory zaraża od około 1-2 dni przed pojawieniem się wysypki aż do przyschnięcia wszystkich pęcherzyków w strupki, zwykle przez 5-7 dni.
Czemu nie zawsze jest niegroźna
U zdrowych dzieci ospa najczęściej przechodzi bez problemów. Ryzyko rośnie w określonych grupach.
- Dorośli: przebieg cięższy, większe ryzyko zapalenia płuc.
- Kobiety w ciąży: zagrożenie dla płodu, szczególnie zakażenie okołoporodowe.
- Osoby z obniżoną odpornością: ryzyko ciężkiego, rozsianego przebiegu.
Do możliwych powikłań należą nadkażenia bakteryjne skóry, zapalenie płuc oraz rzadkie powikłania neurologiczne.
Co pomaga, czego unikać
Leczenie jest głównie objawowe: łagodzenie świądu, nawodnienie, leki przeciwgorączkowe. Drapanie grozi nadkażeniem i bliznami, więc warto krótko obcinać paznokcie u dzieci. U osób z grupy ryzyka lekarz może włączyć lek przeciwwirusowy.
Przy gorączce u dzieci nie podaje się kwasu acetylosalicylowego, bo wiąże się to z ryzykiem groźnego zespołu Reye'a. To jeden z niewielu twardych zakazów przy tej chorobie.
Szczepienie
Dostępne jest skuteczne szczepienie przeciw ospie wietrznej. Chroni przed zachorowaniem, a jeśli już do niego dojdzie, łagodzi przebieg. Zmniejsza też ryzyko późniejszego półpaśca.
Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem, szczególnie u dorosłych, ciężarnych i osób z obniżoną odpornością.
Źródła
- World Health Organization, Varicella vaccines position paper
- Centers for Disease Control and Prevention, Chickenpox (Varicella) clinical overview