W 2025 r. w Polsce urodziło się 238,3 tys. dzieci, o 13,5 tys. mniej niż rok wcześniej. W 2024 r. współczynnik dzietności wyniósł 1,099 dziecka na kobietę. Rządowa Rada Ludnościowa podkreśla, że programy leczenia niepłodności mogą ograniczać spadek liczby urodzeń, lecz nie są samodzielnym rozwiązaniem.
Dane pochodzą z raportu „Sytuacja demograficzna Polski. Raport 2025”, zaprezentowanego 16 listopada w siedzibie Głównego Urzędu Statystycznego. Polska znajduje się wśród państw o najniższej dzietności w Europie.
Późniejsze macierzyństwo nie wyrównuje spadku
Średni wiek pierwszego porodu w Polsce wynosił 28,7 roku; w Unii Europejskiej było to 29,9 roku. Autorzy raportu wskazują, że przesunięcie wieku rodzenia w górę nie rekompensuje ubytków urodzeń wśród kobiet poniżej 30. roku życia. W niektórych krajach UE obserwuje się jednak efekt kompensacji, który pozytywnie wpływa na dzietność.
Raport wymienia jako przyczyny niskiej dzietności m.in. mniejszą przeciętną liczbę dzieci przypadającą na kobietę, rosnący odsetek kobiet bezdzietnych oraz odkładanie decyzji o pierwszym i kolejnych dzieciach. Rządowa Rada Ludnościowa zwraca także uwagę na rolę programów leczenia niepłodności i na wzrost liczby urodzeń wśród cudzoziemek jako czynniki mogące ograniczać spadek.
Prof. Elżbieta Gołata, wiceprzewodnicząca Rządowej Rady Ludnościowej, podaje, że udział urodzeń przypisywany rządowemu programowi in vitro wynosi około 5 proc. Według niej w Hiszpanii i w Izraelu odsetek urodzeń po in vitro sięga około 10 proc.
W raporcie także dane o zdrowiu i zgonach
Odsetek osób w wieku co najmniej 16 lat oceniających swoje zdrowie jako dobre lub bardzo dobre wzrósł z 57,8 proc. w 2015 r. do 64,2 proc. w 2024 r. Jednocześnie około 35 proc. badanych deklarowało długotrwałe problemy zdrowotne. W grupie osób w wieku 75+ odsetek ten wynosił prawie 80 proc., wobec 66 proc. średnio w UE.
W latach 2015-2024 standaryzowane współczynniki hospitalizacji wzrosły o 27 proc. u mężczyzn i o 25 proc. u kobiet. Największe wzrosty dotyczyły nowotworów, urazów i zatruć; w grupie 65+ najczęstszymi przyczynami hospitalizacji były choroby układu krążenia i nowotwory.
W 2024 r. przeciętne trwanie życia wynosiło 74,93 roku dla mężczyzn i 82,26 roku dla kobiet, nadal poniżej średniej UE. Choroby układu krążenia oraz nowotwory odpowiadały za niemal 64 proc. zgonów.
W 2024 r. z przyczyn uznawanych za możliwe do uniknięcia zmarło 119 453 osób (bez zgonów z powodu COVID-19); w tej grupie było 79 572 mężczyzn i 39 881 kobiet. Te zgony stanowiły 65,5 proc. wszystkich zgonów osób poniżej 75. roku życia.
W porównaniu z 2015 r. umieralność z powodu chorób układu oddechowego wzrosła u kobiet o ponad 20 proc. Wyższa była też umieralność z powodu chorób układu pokarmowego.
W 2024 r. zmarło 6 091 kobiet w wieku 15-49 lat; w latach 2015-2024 ponad 63 tys. Do głównych przyczyn należą nowotwory, choroby układu krążenia, zaburzenia związane z alkoholem, a wśród młodszych kobiet także wypadki i samobójstwa. Raport podkreśla, że część tych zgonów uznaje się za możliwe do uniknięcia, a ich ograniczenie mogłoby wpłynąć na wielkość populacji kobiet w wieku rozrodczym.
Autorzy rekomendują m.in. wzmocnienie profilaktyki, wczesnej diagnostyki i skuteczności leczenia, zapobieganie urazom i zatruciom wśród młodszych mężczyzn, zbadanie przyczyn zgonów kobiet w wieku prokreacyjnym oraz dostosowanie opieki zdrowotnej do potrzeb seniorów. Rządowa Rada Ludnościowa postuluje też wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej obejmującej płodność, niepłodność oraz wpływ wieku i stylu życia na zdolności rozrodcze. Autorzy raportu zwracają uwagę również na znaczenie stabilnej pracy i dochodów, dostępu do mieszkań, opieki nad dziećmi oraz usług zdrowotnych.
Źródło: Rynek Zdrowia (za raportem „Sytuacja demograficzna Polski. Raport 2025” Rządowej Rady Ludnościowej oraz danymi Eurostatu).
