HIV to wirus, który atakuje komórki układu odpornościowego. Nieleczony stopniowo go niszczy, prowadząc po latach do AIDS. Kluczowa zmiana ostatnich dekad jest taka, że dzięki leczeniu HIV stał się chorobą przewlekłą, z którą da się żyć długo i normalnie, a zakażeniu można skutecznie zapobiegać.
Jak dochodzi do zakażenia
HIV przenosi się przez kontakt z określonymi płynami ustrojowymi: drogą kontaktów seksualnych bez zabezpieczenia, przez krew (na przykład wspólne igły) oraz z matki na dziecko w ciąży, podczas porodu lub karmienia. Nie przenosi się przez codzienny kontakt, podanie ręki, wspólne naczynia czy ukąszenie owada.
Testowanie i okno serologiczne
Test na HIV jest prosty i powszechnie dostępny, także anonimowo i bezpłatnie w punktach konsultacyjno-diagnostycznych. Trzeba jednak rozumieć pojęcie okna serologicznego.
- To czas od zakażenia, w którym test może jeszcze nie wykryć infekcji, mimo że do niej doszło.
- Dla nowoczesnych testów wykrywających przeciwciała i antygen okno to zwykle kilka tygodni.
- Test wykonany zbyt wcześnie po ryzykownej sytuacji warto powtórzyć po upływie zalecanego okna.
Wynik dodatni testu przesiewowego nie jest jeszcze rozpoznaniem. Zawsze potwierdza się go testem weryfikującym, zanim postawi się diagnozę.
Profilaktyka, która działa
Poza prezerwatywami dostępne są dziś dwie skuteczne strategie farmakologiczne.
- PrEP: profilaktyka przedekspozycyjna, czyli przyjmowanie leku przez osoby bez HIV, ale w grupie podwyższonego ryzyka, by zapobiec zakażeniu.
- PEP: profilaktyka poekspozycyjna, czyli lek włączony jak najszybciej po ryzykownej ekspozycji, najlepiej w ciągu kilkudziesięciu godzin, by zapobiec zakażeniu.
Osobno warto znać zasadę, że osoba leczona z nieoznaczalnym poziomem wirusa we krwi nie przenosi HIV drogą płciową. To jeden z najważniejszych faktów ostatnich lat.
Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Po ryzykownej ekspozycji zgłoś się pilnie, bo profilaktyka poekspozycyjna jest skuteczna tylko wcześnie.
Źródła
- World Health Organization, HIV/AIDS fact sheet
- Krajowe Centrum ds. AIDS, informacje o testowaniu i profilaktyce HIV