Borelioza: rumień, którego nie wolno przeoczyć, i mity o leczeniu

Borelioza to choroba bakteryjna przenoszona przez kleszcze, wywołana krętkami Borrelia. Nie każde ukąszenie kleszcza kończy się zakażeniem, a zakażenie wcześnie rozpoznane i leczone zwykle kończy się dobrze. Problem w tym, że wokół boreliozy narosło tyle mitów, że łatwo się pogubić, co naprawdę ma znaczenie.

Rumień wędrujący, najważniejszy objaw

Najbardziej charakterystycznym i najpewniejszym wczesnym objawem jest rumień wędrujący. Pojawia się zwykle po kilku dniach do kilku tygodni od ukąszenia.

• Powiększająca się czerwona plama wokół miejsca ukąszenia.
• Często z przejaśnieniem w środku, przypominająca tarczę.
• Zwykle niebolesna i nieswędząca.
• Średnica rośnie z dnia na dzień, przekraczając kilka centymetrów.

Jeśli rumień wystąpi, rozpoznanie jest kliniczne i nie wymaga potwierdzenia badaniami krwi. To ważne, bo na tym etapie testy serologiczne często są jeszcze ujemne.

Gdy nie ma rumienia

Część zakażeń przebiega bez rumienia. Później mogą pojawić się objawy z innych układów: bóle stawów, objawy neurologiczne (na przykład porażenie nerwu twarzowego), rzadziej zaburzenia rytmu serca. Tu diagnostyka opiera się na badaniach serologicznych, ale interpretuje je lekarz w kontekście objawów.

Dodatni wynik przeciwciał u osoby bez objawów nie oznacza czynnej choroby ani nie jest wskazaniem do antybiotyku. Przeciwciała mogą utrzymywać się latami po przebytym, wyleczonym zakażeniu.

Leczenie i mity

Boreliozę leczy się antybiotykiem przez określony, ograniczony czas, zwykle kilka tygodni. Wielomiesięczne czy powtarzane kuracje, popularne w narracji o przewlekłej boreliozie, nie mają oparcia w badaniach i mogą szkodzić. Tak zwane testy na boreliozę z krwi pełnej czy badania spoza uznanych metod bywają źródłem fałszywych rozpoznań.

Co zrobić po ukąszeniu

Kleszcza usuń jak najszybciej, chwytając przy skórze i wyciągając, bez smarowania czymkolwiek. Przez kilka tygodni obserwuj miejsce ukąszenia. Rumień albo objawy ogólne to sygnał do lekarza. Sama profilaktyka antybiotykowa po ukąszeniu jest rozważana tylko w wybranych sytuacjach i decyduje o niej lekarz.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.

Źródła

1. Polskie Towarzystwo Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych, rekomendacje dotyczące boreliozy
2. Centers for Disease Control and Prevention, Lyme disease clinical guidance