Odra to wyjątkowo zaraźliwa choroba wirusowa. Jeden chory zaraża średnio kilkanaście osób podatnych, co czyni ją jedną z najbardziej zakaźnych infekcji w ogóle. Przez lata uchodziła za chorobę pokonaną w wielu krajach, ale wraca wszędzie tam, gdzie odsetek zaszczepionych spada poniżej progu chroniącego całą populację.
Jak przebiega
Choroba ma charakterystyczny dwuetapowy przebieg.
- Najpierw faza nieżytowa: wysoka gorączka, katar, kaszel, zapalenie spojówek, światłowstręt.
- Na błonie śluzowej policzków pojawiają się drobne białe plamki (plamki Koplika), zanim wystąpi wysypka.
- Po kilku dniach pojawia się wysypka: zlewające się czerwone plamy, schodzące od głowy w dół ciała.
Chory zaraża jeszcze zanim pojawi się wysypka, co utrudnia opanowanie ognisk.
Powikłania, które robią z odry poważną chorobę
To powikłania, nie sama wysypka, są tu prawdziwym problemem.
- Zapalenie ucha środkowego i zapalenie płuc, najczęstsze.
- Zapalenie mózgu, rzadkie, ale groźne.
- Bardzo rzadkie, ale śmiertelne podostre stwardniające zapalenie mózgu (SSPE), pojawiające się lata po zachorowaniu.
Odra przejściowo osłabia też układ odpornościowy, zwiększając podatność na inne infekcje przez kolejne tygodnie.
Odra nie ma leczenia przyczynowego. Można jedynie łagodzić objawy i leczyć powikłania. Dlatego cały ciężar spoczywa na zapobieganiu, czyli szczepieniu.
Szczepienie i odporność zbiorowiskowa
Szczepionka MMR, przeciw odrze, śwince i różyczce, daje wysoką, trwałą ochronę po dwóch dawkach. Aby zatrzymać krążenie wirusa w populacji, zaszczepionych musi być około 95 procent. Spadek poniżej tego progu otwiera drogę ogniskom, na które najbardziej narażone są niemowlęta zbyt małe, by je zaszczepić, oraz osoby, które z powodów zdrowotnych szczepić się nie mogą.
Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej.
Źródła
- World Health Organization, Measles fact sheet
- European Centre for Disease Prevention and Control, Measles latest data