Przyspieszona procedura legislacyjna dotycząca ustawy, która otwiera dostęp do 3,1 mld zł z Krajowego Planu Odbudowy (KPO) na rozwój usług cyfrowych w ochronie zdrowia, napotkała nieoczekiwane komplikacje. Ministerstwo Finansów zgłosiło poważne zastrzeżenia dotyczące trwałości finansowania i ryzyka obciążeń budżetowych po wygaśnięciu dotacji unijnych. Ministerstwo Zdrowia stanowczo odpowiada: bez tej ustawy nie będzie ani reformy e‑zdrowia, ani pieniędzy.
Co stoi na szali?
Kwota 3,1 mld zł z KPO ma być przeznaczona na rozwój infrastruktury, systemów informatycznych, interoperacyjności i cyfryzacji procesów medycznych. Inwestycje obejmują m.in. systemy wymiany danych medycznych, e‑recepty, nowe moduły do prowadzenia dokumentacji elektronicznej oraz wsparcie telemedycyny.
Zastrzeżenia Ministerstwa Finansów
Argumentacja Ministerstwa Finansów koncentruje się na dwóch głównych punktach:
- Trwałość kosztów: po zakończeniu finansowania z KPO państwowe budżety będą musiały przejąć finansowanie utrzymania i rozwoju systemów. MF wskazuje na ryzyko braku zabezpieczenia środków na kolejne lata.
- Brak wystarczających analiz fiskalnych: Ministerstwo podkreśla potrzebę pełnej oceny skutków budżetowych oraz planu finansowania eksploatacji i aktualizacji systemów po zakończeniu dotacji.
Ministerstwo Finansów ostrzega, że po wygaśnięciu unijnego finansowania państwo może mieć problem z utrzymaniem nowych rozwiązań.
Stanowisko Ministerstwa Zdrowia
Ministerstwo Zdrowia reaguje jednoznacznie: bez przyjęcia ustawy nie zostaną uruchomione środki KPO ani przeprowadzone zaplanowane reformy cyfrowe w ochronie zdrowia. Z perspektywy MZ przyspieszona legislacja jest warunkiem realizacji projektów o szerokim wpływie na jakość świadczeń i dostęp pacjentów do usług cyfrowych.
Ministerstwo Zdrowia: bez tej ustawy nie będzie ani reformy, ani pieniędzy.
Możliwe konsekwencje opóźnienia lub odrzucenia ustawy
- Opóźnienie wdrożeń: projekty planowane w ramach KPO mogą zostać przesunięte, co opóźni korzyści dla pacjentów i placówek medycznych.
- Ryzyko częściowej realizacji: jeśli dostęp do środków zostanie ograniczony, niektóre elementy infrastruktury mogą nie powstać lub powstać w ograniczonym zakresie.
- Presja budżetowa: brak jasnego mechanizmu przejęcia kosztów utrzymania może oznaczać konieczność zwiększenia wydatków w przyszłych budżetach państwa lub rezygnacji z niektórych usług.
Jak można odpowiedzieć na obawy MF — praktyczne rekomendacje
- Przygotowanie kompleksowego planu finansowania po KPO: szczegółowy harmonogram kosztów operacyjnych i inwestycyjnych, wskazanie źródeł finansowania (budżet państwa, budżety jednostek samorządowych, PPP, opłaty serwisowe).
- Fazy wdrożenia i pilotaże: etapowanie projektów z jasno zdefiniowanymi punktami kontrolnymi i oceną efektów daje możliwość korekt i ograniczenia ryzyka długofalowych kosztów.
- Modele współfinansowania: włączenie jednostek samorządu terytorialnego, placówek medycznych i partnerów prywatnych w mechanizmy współfinansowania utrzymania.
- Mechanizmy gwarancyjne i kontraktowe: umowy z dostawcami mogą zawierać elementy utrzymania, aktualizacji i transferu kosztów, co zmniejszy niewiadome po zakończeniu dotacji.
- Transparentna ocena efektywności koszt‑korzyść: raporty ex post i ex ante, mierniki KPI i monitorowanie wpływu na jakość opieki i oszczędności po stronie systemu.
Co to oznacza dla praktyków i dostawców rozwiązań e‑zdrowia?
Dostawcy powinni przygotować modele cenowe uwzględniające dłuższy horyzont eksploatacji, proponować elastyczne umowy serwisowe i wspierać zamawiającego w przygotowaniu analiz finansowych. Placówki medyczne powinny ocenić gotowość organizacyjną do przejęcia nowych systemów oraz udziału we współfinansowaniu ich utrzymania.
Wnioski
Kwestia uruchomienia 3,1 mld zł z KPO na e‑zdrowie stawia jednoznaczne wyzwanie: jak połączyć szybkie wdrożenie potrzebnych rozwiązań z odpowiedzialnym, długoterminowym planowaniem budżetowym. Dialog między Ministerstwem Finansów a Ministerstwem Zdrowia jest niezbędny, aby wypracować mechanizmy gwarantujące zarówno dostęp do środków unijnych, jak i trwałość oraz finansowalność rozwiązań po zakończeniu wsparcia.
Rekomendacja: pilne uzupełnienie projektu ustawy o solidne analizy fiskalne i mechanizmy współfinansowania, które rozwieją wątpliwości MF i zwiększą szanse na realizację kluczowych inwestycji cyfrowych w ochronie zdrowia.
