Endometrioza to przewlekła choroba ginekologiczna, która według szacunków dotyka od 1 do 3 milionów kobiet w Polsce. W rozmowie z Rynkiem Zdrowia podczas XI HCC dr Daniel Kurczyński podkreślał, że najważniejszym wyzwaniem w opiece nad tymi pacjentkami jest wczesne rozpoznanie choroby.

Skala problemu i znaczenie wczesnej diagnostyki

Opóźniona diagnostyka endometriozy wiąże się z długotrwałym bólem, obniżeniem jakości życia, problemami z płodnością oraz wzrostem zapotrzebowania na bardziej inwazyjne leczenie chirurgiczne. W praktyce klinicznej częste są wieloletnie okresy od pierwszych objawów do postawienia rozpoznania, co wpływa negatywnie na rokowania i koszty opieki.

Główne bariery w Polsce

  • Niska świadomość – zarówno wśród pacjentek, jak i lekarzy podstawowej opieki medycznej; objawy są często bagatelizowane lub przypisywane innym przyczynom.
  • Ograniczony dostęp do diagnostyki obrazowej – specjalistyczne badania USG ginekologicznego wykonywane techniką przezpochwową i rezonans magnetyczny nie zawsze są dostępne szybko i w niewystarczającej liczbie ośrodków.
  • Brak jednolitych ścieżek diagnostycznych – brak spójnych algorytmów i ścieżek referencyjnych między POZ a specjalistami prowadzi do opóźnień.
  • Niedostateczna liczba wyszkolonych specjalistów – endometrioza wymaga doświadczenia w diagnostyce obrazowej oraz chirurgii minimalnie inwazyjnej.

Rola specjalistycznej diagnostyki i zespołów wielodyscyplinarnych

Dr Kurczyński podkreśla, że skuteczna diagnostyka powinna łączyć dokładny wywiad kliniczny z nowoczesnymi badaniami obrazowymi. USG przezpochwowe wykonane przez operatora wyszkolonego w diagnostyce endometriozy oraz rezonans magnetyczny mają kluczowe znaczenie przy lokalizacji zmian i planowaniu leczenia. W przypadku wątpliwości rozstrzygające znaczenie może mieć diagnostyka laparoskopowa.

Optymalna opieka nad pacjentką z endometriozą to model wielodyscyplinarny: ginekolog, chirurg ginekologiczny, radiolog, specjalista leczenia bólu, endokrynolog i psycholog. Takie zespoły pozwalają skoordynować leczenie hormonalne, zabiegi chirurgiczne oraz wsparcie rehabilitacyjne i psychologiczne.

Praktyczne rekomendacje

  1. Wdrożenie standardowych ścieżek diagnostycznych i referencyjnych między POZ a ośrodkami specjalistycznymi.
  2. Szkolenia dla lekarzy pierwszego kontaktu oraz diagnostów wykonujących USG w kierunku rozpoznawania endometriozy.
  3. Utworzenie szybkich ścieżek diagnostycznych (fast-track) dla pacjentek z podejrzeniem endometriozy.
  4. Zwiększenie dostępności badań obrazowych i rezonansu magnetycznego w diagnostyce ginekologicznej.
  5. Wspieranie ośrodków wielodyscyplinarnych oraz programów rehabilitacyjnych i wsparcia psychologicznego.
  6. Rozwój programów edukacyjnych i kampanii społecznych zwiększających świadomość choroby wśród kobiet i personelu medycznego.
  7. Rozważenie centralnej rejestracji przypadków endometriozy w celu lepszego planowania polityki zdrowotnej i badań naukowych.

Opcje terapeutyczne

Leczenie endometriozy jest indywidualizowane i zależy od nasilenia objawów, umiejscowienia zmian oraz planów reprodukcyjnych pacjentki. Do podstawowych strategii należą:

  • farmakoterapia hormonalna redukująca aktywność endometriozy,
  • leczenie przeciwbólowe i rehabilitacja,
  • chirurgia minimalnie inwazyjna z dążeniem do zachowania funkcji narządów i płodności,
  • opieka płodnościowa i współpraca z centrami leczenia niepłodności, gdy jest to wskazane.

Znaczenie polityki zdrowotnej i finansowania

Poprawa wczesnej diagnostyki wymaga działań systemowych: lepszego finansowania badań obrazowych, wsparcia dla ośrodków referencyjnych oraz programów edukacyjnych. Inwestycja w wczesną diagnostykę może obniżyć koszty długoterminowe związane z leczeniem zaawansowanych postaci choroby oraz poprawić jakość życia pacjentek.

Podsumowanie

Jak zauważył dr Daniel Kurczyński, klucz do poprawy opieki nad pacjentkami z endometriozą w Polsce leży w szybszym rozpoznaniu choroby, lepszej koordynacji opieki oraz zwiększeniu dostępności diagnostyki specjalistycznej. Realistyczne wdrożenie rekomendowanych rozwiązań wymaga współpracy środowisk medycznych, administracji i organizacji pacjenckich.

"Mówimy o chorobie, która dotyczy od miliona do trzech milionów kobiet i kluczowym zagadnieniem opieki nad tymi pacjentkami jest przede wszystkim zdiagnozowanie tych pacjentek" – dr Daniel Kurczyński.