Obowiązujące od czerwca 2025 r. rozporządzenie wprowadziło zmiany dotyczące minimalnych okresów ważności orzeczeń o niepełnosprawności i o stopniu niepełnosprawności. W rezultacie dla 208 jednostek chorobowych przewidziano możliwość wydania orzeczenia bezterminowego lub z wydłużonym okresem ważności. Poniżej wyjaśniamy, na czym polega zmiana, kto decyduje o orzeczeniu i jak pacjent może skorzystać z nowych przepisów.
Co zmieniło rozporządzenie z czerwca 2025 r.?
Nowe rozporządzenie wydłuża minimalne okresy ważności orzeczeń o niepełnosprawności oraz o stopniu niepełnosprawności. W praktyce oznacza to, że dla określonych jednostek chorobowych orzeczenia mogą być wydawane na stałe (bezterminowo) lub na dłuższy niż dotychczas okres.
Skala zmian
Łącznie objętych jest 208 jednostek chorobowych. Zmiana ma charakter systemowy i ma na celu zmniejszenie konieczności częstego odnawiania orzeczeń u osób, których stan zdrowia ma przeważnie trwały przebieg lub dla których stabilność stanu zdrowia została potwierdzona przez ekspertów.
Jakie są dwie listy wymienione w rozporządzeniu?
Rozporządzenie operuje dwoma listami chorób:
- lista chorób uprawniających do orzeczeń bezterminowych — dotyczących jednostek, dla których przewiduje się trwały lub nieodwracalny charakter niepełnosprawności;
- lista chorób uprawniających do wydłużonych okresów ważności orzeczeń — dla schorzeń o przewidywalnie stabilnym, choć niekoniecznie całkowicie nieodwracalnym charakterze.
Pełne treści obu list są zamieszczone w treści rozporządzenia i udostępniane przez instytucje odpowiedzialne za orzecznictwo. Aby sprawdzić, czy konkretne rozpoznanie znajduje się na którejś z list, należy zapoznać się z oficjalnym rozporządzeniem lub zwrócić się do właściwego zespołu orzekającego.
Kto wydaje orzeczenie i jak wygląda procedura?
Orzeczenia o niepełnosprawności wydawane są przez właściwe organy orzekające zgodnie z obowiązującymi przepisami. Procedura obejmuje:
- złożenie wniosku przez osobę zainteresowaną lub jej przedstawiciela;
- przedłożenie dokumentacji medycznej i ewentualne skierowanie na badanie przez zespół orzekający;
- ocenę przez zespół orzekający, który podejmuje decyzję o przyznaniu orzeczenia i jego okresie ważności;
- wydanie orzeczenia z określeniem okresu ważności — w przypadkach przewidzianych rozporządzeniem może to być orzeczenie bezterminowe lub z wydłużonym okresem.
Co oznacza orzeczenie bezterminowe dla pacjenta?
- Mniej formalności: brak konieczności okresowego odnawiania orzeczenia zmniejsza obciążenie administracyjne pacjenta.
- Stabilność uprawnień: trwałe orzeczenie zapewnia długoterminowe korzystanie z uprawnień wynikających z niepełnosprawności (świadczenia, ułatwienia w dostępie do świadczeń, ulg itp.), o ile przepisy szczegółowe nie stanowią inaczej.
- Możliwość kontroli: brak określonego terminu ważności nie wyklucza możliwości przeprowadzenia badań kontrolnych lub ponownej oceny w sytuacji zmiany stanu zdrowia.
Jak sprawdzić, czy dana jednostka chorobowa jest na liście?
Aby ustalić, czy konkretne rozpoznanie znajduje się na jednej z list przewidzianych w rozporządzeniu, można:
- zapoznać się z pełnym tekstem rozporządzenia publikowanym w wykazach aktów prawnych;
- skontaktować się z miejscowym zespołem orzekającym lub jednostką administracji odpowiedzialną za orzecznictwo;
- porozmawiać z lekarzem prowadzącym, który może pomóc przygotować odpowiednią dokumentację i wskazać, czy rozpoznanie kwalifikuje się do bezterminowego orzeczenia.
Praktyczne wskazówki dla pacjentów
- Zgromadź pełną dokumentację medyczną dokumentującą rozpoznanie i przebieg choroby.
- Przed złożeniem wniosku skonsultuj się z lekarzem prowadzącym — jego opinia może być istotna dla komisji orzekającej.
- Jeśli twoje rozpoznanie może być objęte listą chorób uprawniających do bezterminowego orzeczenia, upewnij się, że wniosek i dokumentacja zawierają wszystkie wymagane informacje.
- W razie wątpliwości zwróć się do lokalnego organu orzekającego po informację o obowiązujących kryteriach i procedurach.
Podsumowanie
Rozporządzenie z czerwca 2025 r. wprowadza istotne ułatwienia dla osób z niektórymi rozpoznaniami — 208 jednostek chorobowych kwalifikuje się do bezterminowych lub wydłużonych orzeczeń o niepełnosprawności. Osoby zainteresowane powinny zapoznać się z pełnym tekstem rozporządzenia oraz skonsultować swoją sytuację z lekarzem i właściwym zespołem orzekającym, aby dowiedzieć się, czy ich rozpoznanie znajduje się na jednej z list i jakie kroki podjąć w procesie uzyskania orzeczenia.
