[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"article-mononukleoza-objawy-przebieg-live":3,"article-related-mononukleoza-objawy-przebieg":47},{"data":4},{"id":5,"slug":6,"title":7,"excerpt":8,"content":9,"status":10,"visibility":11,"created_at":12,"published_at":12,"updated_at":12,"url":13,"cover_image_url":14,"author":15,"category":19,"tags":23,"seo":42},"607","mononukleoza-objawy-przebieg","Mononukleoza zakaźna: objawy, zmęczenie, śledziona i powrót do sportu","Mononukleozę wywołuje najczęściej wirus Epsteina-Barr. Zwykle mija po kilku tygodniach, ale zmęczenie bywa uparte, a powiększona śledziona wymaga przerwy od sportu.","\u003Cp>Mononukleozę zakaźną wywołuje najczęściej wirus Epsteina-Barr (EBV), jeden z najczęstszych wirusów u ludzi. Większość z nas zakaża się nim w ciągu życia, zwykle w dzieciństwie, i przechodzi to bez objawów albo bardzo łagodnie. Pełnoobjawowa mononukleoza dotyczy najczęściej osób w wieku 15-24 lat.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Jak się zakażamy\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>EBV przenosi się głównie przez ślinę: przy pocałunkach, piciu z jednego kubka, wspólnych sztućcach czy szczoteczce do zębów. Rzadziej przez krew i nasienie, w tym przy transfuzji i przeszczepie. Od zakażenia do objawów mija 32-49 dni i już w tym czasie można zarażać. Według NHS zakaźność może trwać jeszcze kilka miesięcy po chorobie. Po przechorowaniu wirus zostaje w organizmie w uśpieniu i może się uaktywnić, zwykle bez objawów. Szczepionki przeciw EBV nie ma.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Objawy\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Klasyczny obraz to gorączka, zapalenie gardła i powiększone węzły chłonne z tyłu szyi. Objawy potrafią narastać powoli i nie pojawiają się wszystkie naraz. Częste są też:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>skrajne zmęczenie,\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>ból głowy i bóle mięśni,\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>powiększone węzły pod pachami,\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>powiększona wątroba lub śledziona,\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>wysypka.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\n\u003Ch3>Zmęczenie, które zostaje dłużej\u003C\u002Fh3>\n\u003Cp>Większość chorych czuje się lepiej po 2-4 tygodniach. Zmęczenie często utrzymuje się jednak kilka tygodni dłużej niż gorączka i ból gardła. U części osób objawy utrzymują się 6 miesięcy lub dłużej. Do pracy lub szkoły można wrócić, gdy samopoczucie zaczyna się poprawiać, ale bez forsownego wysiłku i dźwigania.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Śledziona i przerwa od sportu\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Powiększenie śledziony w mononukleozie jest prawie regułą. Taka śledziona łatwiej pęka przy urazie, a sport kontaktowy niesie właśnie takie ryzyko. Pęknięcie zdarza się rzadko, szacunki mówią o 0,1-0,5% chorych, ale jest groźne.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Przegląd w American Family Physician z 2023 r. zaleca przerwę od sportu przez 3 tygodnie od początku objawów. Potem, jeśli chory czuje się dobrze i nie ma gorączki, wraca się stopniowo, zaczynając od lekkiego ruchu bez kontaktu. Termin powrotu do sportów kontaktowych ustala się wspólnie z lekarzem. W analizie 42 pęknięć śledziony u pacjentów wojskowej służby zdrowia USA 74% zdarzyło się do 21. dnia od objawów, a około 90% do 31. dnia. Autorzy zaproponowali więc wydłużenie przerwy do 31 dni. Opisywano też pęknięcia nawet 8 tygodni od początku choroby. Śledziona bywa powiększona jeszcze wtedy, gdy zmęczenie już minęło.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Dlaczego ampicylina i amoksycylina dają wysypkę\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Mononukleoza to infekcja wirusowa, więc antybiotyk jej nie leczy. CDC zaleca, by osoby z mononukleozą nie przyjmowały antybiotyków penicylinowych, takich jak ampicylina czy amoksycylina. W latach 60. opisano, że po ampicylinie wysypka pojawia się u 80-100% chorych. Nowsze badania pokazują mniejsze liczby. W izraelskim badaniu hospitalizowanych dzieci wysypka po amoksycylinie wystąpiła u 29,5% leczonych. W badaniu 767 dzieci z Chin amoksycylina nie zwiększała ryzyka wysypki bardziej niż inne antybiotyki. Same antybiotyki jako grupa wiązały się w tym badaniu z częstszą wysypką.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Najczęściej proponowane wyjaśnienie mówi, że wirus przejściowo zaburza działanie układu odpornościowego. Organizm traci wtedy tolerancję na lek i reaguje na niego odwracalną nadwrażliwością typu późnego.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Diagnostyka\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Lekarz zwykle rozpoznaje mononukleozę po objawach. Gdy potrzebne są badania, na początek zleca się:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Morfologię z rozmazem.\u003C\u002Fstrong> Za mononukleozą przemawia ponad 40% limfocytów, a jeszcze mocniej ponad 10% limfocytów atypowych. Czasem spada liczba neutrofili lub płytek.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Monotest\u003C\u002Fstrong>, czyli szybki test na przeciwciała heterofilne. W pierwszym tygodniu objawów daje wynik fałszywie ujemny nawet u 25% dorosłych, a u dzieci poniżej 5 lat myli się często. Zdarzają się też wyniki fałszywie dodatnie, a dodatni wynik może się utrzymywać do roku.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Próby wątrobowe.\u003C\u002Fstrong> Podwyższone enzymy ma 58-100% chorych leczonych ambulatoryjnie.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Dokładniejsze, choć droższe, jest badanie przeciwciał swoistych dla EBV. Przeciwciała IgM przeciw antygenowi kapsydu (VCA) pojawiają się wcześnie i znikają zwykle w ciągu 4-6 tygodni. IgG przeciw VCA zostają na całe życie, podobnie jak przeciwciała przeciw EBNA, które pojawiają się 2-4 miesiące od objawów. Obecność obu tych przeciwciał świadczy o przebytym zakażeniu.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Leczenie objawowe\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Nie ma leku przeciwwirusowego na mononukleozę. Pomagają odpoczynek, dużo płynów i leki przeciwbólowe oraz przeciwgorączkowe, na przykład paracetamol lub ibuprofen. Przy bolesnym przełykaniu lepiej pić często, małymi łykami. Aspiryny nie podaje się dzieciom poniżej 16 lat. Warto unikać nadmiaru alkoholu i dużych dawek paracetamolu, bo obciążają wątrobę. Acyklowir nie skraca choroby. Steroidów nie stosuje się rutynowo, lekarz może je rozważyć przy zwężeniu dróg oddechowych i ciężkim przebiegu. Żeby nie zarażać innych, myj ręce, nie całuj się, nie dziel się kubkiem ani sztućcami i nie oddawaj krwi.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Kiedy alarm\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Do lekarza trzeba się zgłosić przy bardzo wysokiej gorączce, silnym bólu gardła, obrzęku węzłów chłonnych po jednej lub obu stronach szyi, skrajnym zmęczeniu albo bólu gardła, który się nie poprawia. Pilnej pomocy wymagają trudności w oddychaniu i bolesne przełykanie. Zwężenie dróg oddechowych to najczęstsza przyczyna hospitalizacji w mononukleozie. Natychmiast dzwoń pod 112, jeśli:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>nie możesz przełknąć nawet śliny,\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>masz silną duszność,\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>pojawia się silny albo narastający ból brzucha, bo może oznaczać uraz śledziony.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Cięższy przebieg i powikłania częściej dotyczą osób z osłabioną odpornością.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Cp>Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem, szczególnie przy bólu brzucha, trudnościach z oddychaniem lub przełykaniem i przy obniżonej odporności.\u003C\u002Fp>","published","free","2026-10-23T20:39:07+00:00","https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fartykul\u002Fmononukleoza-objawy-przebieg","https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fstorage\u002Fmedia\u002F1Aav7KqeY8jkkb7Nk8CMCwdZPFs1sUGPq9Mqm4W5.png",{"id":16,"slug":17,"name":18},"1","redakcja-zerio","Redakcja zerio",{"id":20,"slug":21,"name":22},"12","infekcje-wirusowe","Infekcje wirusowe",[24,27,31,35,38],{"id":25,"slug":26,"name":26},"1895","mononukleoza",{"id":28,"slug":29,"name":30},"1896","wirus-epsteina-barr","wirus Epsteina-Barr",{"id":32,"slug":33,"name":34},"1897","ebv","EBV",{"id":36,"slug":37,"name":37},"1898","monotest",{"id":39,"slug":40,"name":41},"1899","powiekszona-sledziona","powiększona śledziona",{"title":43,"description":44,"canonical_url":45,"robots":46},"Mononukleoza: objawy, śledziona, badania i leczenie","Mononukleoza zakaźna: jak przebiega, ile trwa zmęczenie, kiedy wrócić do sportu, czemu amoksycylina daje wysypkę, jakie badania zlecić i kiedy szukać pomocy.",null,"index,follow",{"data":48,"links":230,"meta":234},[49,84,116,150,160,196],{"id":50,"slug":51,"title":52,"excerpt":53,"status":10,"visibility":11,"created_at":54,"published_at":54,"updated_at":54,"url":55,"cover_image_url":56,"author":57,"category":58,"tags":62,"seo":81},"610","czy-infrastruktura-potrafi-wyniesc-biotechnologie-z-laboratoriow-na-rynek","Czy infrastruktura potrafi wynieść biotechnologię z laboratoriów na rynek?","Ponad 70 spółek powstało na bazie badań biotechnologicznych finansowanych przez ERC w latach 2014–2023. Raport wskazuje, że kluczowym wyzwaniem pozostaje finansowanie oraz złożoność regulacyjna.","2026-10-23T21:42:01+00:00","https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fartykul\u002Fczy-infrastruktura-potrafi-wyniesc-biotechnologie-z-laboratoriow-na-rynek","https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fstorage\u002Fmedia\u002FS5MTMEBXDd1K2hNLsPKEOADGmlv3DyUnuf75Pwux.png",{"id":16,"slug":17,"name":18},{"id":59,"slug":60,"name":61},"21","uslugi-medyczne","Usługi medyczne",[63,67,71,74,77],{"id":64,"slug":65,"name":66},"279","badania-i-rozwoj","badania i rozwój",{"id":68,"slug":69,"name":70},"285","rynek-medyczny","rynek medyczny",{"id":72,"slug":73,"name":73},"361","infrastruktura",{"id":75,"slug":76,"name":76},"1910","biotechnologia",{"id":78,"slug":79,"name":80},"1911","erc","ERC",{"title":52,"description":82,"canonical_url":83,"robots":46},"Raport ERC pokazuje, że infrastruktura i stabilne finansowanie są kluczowe dla komercjalizacji badań biotechnologicznych w Europie.","https:\u002F\u002Fexample.com\u002Fartykul\u002Fczy-infrastruktura-potrafi-wyniesc-biotechnologie-z-laboratoriow-na-rynek",{"id":85,"slug":86,"title":87,"excerpt":88,"status":10,"visibility":11,"created_at":12,"published_at":12,"updated_at":12,"url":89,"cover_image_url":90,"author":91,"category":92,"tags":96,"seo":113},"609","zatrucie-pokarmowe-objawy-co-robic","Zatrucie pokarmowe: objawy, co robić w domu i kiedy iść do lekarza","Większość zatruć pokarmowych mija w ciągu tygodnia i można je przechorować w domu. Najważniejsze jest picie, a lekarza trzeba szukać przy krwi w stolcu, wysokiej gorączce i objawach odwodnienia.","https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fartykul\u002Fzatrucie-pokarmowe-objawy-co-robic","https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fstorage\u002Fmedia\u002FaBRxvuacB8rzSgbzB2hiYj3LhhG5PJfwBxNFov26.png",{"id":16,"slug":17,"name":18},{"id":93,"slug":94,"name":95},"16","infekcje-bakteryjne","Infekcje bakteryjne",[97,101,104,107,110],{"id":98,"slug":99,"name":100},"1905","zatrucie-pokarmowe","zatrucie pokarmowe",{"id":102,"slug":103,"name":103},"1906","salmonella",{"id":105,"slug":106,"name":106},"1907","norowirus",{"id":108,"slug":109,"name":109},"1908","biegunka",{"id":111,"slug":112,"name":112},"1909","nawadnianie",{"title":114,"description":115,"canonical_url":45,"robots":46},"Zatrucie pokarmowe: objawy, nawadnianie i objawy alarmowe","Salmonella, norowirus, gronkowiec, Campylobacter i E. coli: po jakim czasie od jedzenia dają objawy, jak się nawadniać i kiedy biegunka wymaga lekarza.",{"id":117,"slug":118,"title":119,"excerpt":120,"status":10,"visibility":11,"created_at":12,"published_at":12,"updated_at":12,"url":121,"cover_image_url":122,"author":123,"category":124,"tags":128,"seo":147},"608","swierzb-objawy-leczenie-domownikow","Świerzb: objawy, leczenie i dlaczego leczy się cały dom naraz","Świerzb wywołuje roztocz drążący naskórek, a nie brud. Wszystkich domowników i bliskie kontakty leczy się w tym samym czasie, żeby choroba nie przechodziła dalej.","https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fartykul\u002Fswierzb-objawy-leczenie-domownikow","https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fstorage\u002Fmedia\u002Fh0nIRtrqZ45g6CM76UJYWyvU2Wy4j8lqp7TmjkWD.png",{"id":16,"slug":17,"name":18},{"id":125,"slug":126,"name":127},"2","choroby","Choroby",[129,133,136,139,143],{"id":130,"slug":131,"name":132},"1900","swierzb","świerzb",{"id":134,"slug":135,"name":135},"1901","permetryna",{"id":137,"slug":138,"name":138},"1902","iwermektyna",{"id":140,"slug":141,"name":142},"1903","swiad-w-nocy","świąd w nocy",{"id":144,"slug":145,"name":146},"1904","choroby-skory","choroby skóry",{"title":148,"description":149,"canonical_url":45,"robots":46},"Świerzb: objawy, leczenie i pranie rzeczy domowników","Świerzb swędzi najbardziej w nocy. Gdzie szukać zmian, jak się przenosi, czym się go leczy w Polsce, czemu cały dom leczy się razem i co zrobić z rzeczami.",{"id":5,"slug":6,"title":7,"excerpt":8,"status":10,"visibility":11,"created_at":12,"published_at":12,"updated_at":12,"url":13,"cover_image_url":14,"author":151,"category":152,"tags":153,"seo":159},{"id":16,"slug":17,"name":18},{"id":20,"slug":21,"name":22},[154,155,156,157,158],{"id":25,"slug":26,"name":26},{"id":28,"slug":29,"name":30},{"id":32,"slug":33,"name":34},{"id":36,"slug":37,"name":37},{"id":39,"slug":40,"name":41},{"title":43,"description":44,"canonical_url":45,"robots":46},{"id":161,"slug":162,"title":163,"excerpt":164,"status":10,"visibility":11,"created_at":12,"published_at":12,"updated_at":12,"url":165,"cover_image_url":166,"author":167,"category":168,"tags":172,"seo":193},"606","hpv-szczepienie-program-polska","HPV: jakie raki wywołuje i kto w Polsce zaszczepi się bezpłatnie","Wirusem HPV zakaża się prawie każda aktywna seksualnie osoba, a kilka jego typów odpowiada za raka szyjki macicy, odbytu, gardła i prącia. Szczepienie jest bezpłatne dla dzieci od 9. do 14. urodzin, a do maja 2027 roku także dla części młodych dorosłych.","https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fartykul\u002Fhpv-szczepienie-program-polska","https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fstorage\u002Fmedia\u002F7mT1w9j0K9rIIXRdoJ3pEGcdJRJkOVRuA5A4bN2U.png",{"id":16,"slug":17,"name":18},{"id":169,"slug":170,"name":171},"14","choroby-przenoszone-droga-plciowa","Choroby przenoszone drogą płciową",[173,177,181,185,189],{"id":174,"slug":175,"name":176},"261","rak-szyjki-macicy","rak szyjki macicy",{"id":178,"slug":179,"name":180},"819","hpv","HPV",{"id":182,"slug":183,"name":184},"1892","szczepienie-przeciw-hpv","szczepienie przeciw HPV",{"id":186,"slug":187,"name":188},"1893","test-hpv-hr","test HPV HR",{"id":190,"slug":191,"name":192},"1894","brodawki-plciowe","brodawki płciowe",{"title":194,"description":195,"canonical_url":45,"robots":46},"Szczepienie HPV w Polsce: program, wiek i test HPV HR","Czym jest HPV, jakie raki i brodawki wywołuje, kto w Polsce zaszczepi się za darmo (od 9. do 14. i od 18. do 26. urodzin) i jak wygląda test HPV HR w 2026.",{"id":197,"slug":198,"title":199,"excerpt":200,"status":10,"visibility":11,"created_at":12,"published_at":12,"updated_at":12,"url":201,"cover_image_url":202,"author":203,"category":204,"tags":208,"seo":227},"605","grzybica-paznokci-stop-leczenie","Grzybica paznokci i stóp: objawy, badanie i leczenie, które trwa miesiące","Grzybica paznokci to częsta infekcja, którą da się wyleczyć, ale trzeba na to miesięcy. Lek działa na grzyba szybciej, niż odrasta zdrowy paznokieć.","https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fartykul\u002Fgrzybica-paznokci-stop-leczenie","https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fstorage\u002Fmedia\u002FcrjsinYUpfulrRE9q3ad2ZgMs5uQ378VHFDPnmNm.png",{"id":16,"slug":17,"name":18},{"id":205,"slug":206,"name":207},"17","infekcje-grzybicze","Infekcje grzybicze",[209,213,217,220,223],{"id":210,"slug":211,"name":212},"1887","grzybica-paznokci","grzybica paznokci",{"id":214,"slug":215,"name":216},"1888","grzybica-stop","grzybica stóp",{"id":218,"slug":219,"name":219},"1889","onychomikoza",{"id":221,"slug":222,"name":222},"1890","terbinafina",{"id":224,"slug":225,"name":226},"1891","lakier-przeciwgrzybiczy","lakier przeciwgrzybiczy",{"title":228,"description":229,"canonical_url":45,"robots":46},"Grzybica paznokci i stóp: objawy, badanie, lakiery, tabletki","Jak rozpoznać grzybicę paznokci i stóp, po co badanie mykologiczne, kiedy wystarczy lakier, kiedy tabletki, ile trwa leczenie i jak ograniczyć nawroty choroby.",{"first":231,"last":232,"prev":45,"next":233},"https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fapi\u002Fv1\u002Farticles?per_page=6&page=1","https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fapi\u002Fv1\u002Farticles?per_page=6&page=100","https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fapi\u002Fv1\u002Farticles?per_page=6&page=2",{"current_page":235,"from":235,"last_page":236,"links":237,"path":287,"per_page":260,"to":260,"total":288},1,100,[238,241,243,245,249,253,257,261,265,269,273,277,279,283,285],{"url":45,"label":239,"page":45,"active":240},"« Previous",false,{"url":231,"label":16,"page":235,"active":242},true,{"url":233,"label":125,"page":244,"active":240},2,{"url":246,"label":247,"page":248,"active":240},"https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fapi\u002Fv1\u002Farticles?per_page=6&page=3","3",3,{"url":250,"label":251,"page":252,"active":240},"https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fapi\u002Fv1\u002Farticles?per_page=6&page=4","4",4,{"url":254,"label":255,"page":256,"active":240},"https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fapi\u002Fv1\u002Farticles?per_page=6&page=5","5",5,{"url":258,"label":259,"page":260,"active":240},"https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fapi\u002Fv1\u002Farticles?per_page=6&page=6","6",6,{"url":262,"label":263,"page":264,"active":240},"https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fapi\u002Fv1\u002Farticles?per_page=6&page=7","7",7,{"url":266,"label":267,"page":268,"active":240},"https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fapi\u002Fv1\u002Farticles?per_page=6&page=8","8",8,{"url":270,"label":271,"page":272,"active":240},"https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fapi\u002Fv1\u002Farticles?per_page=6&page=9","9",9,{"url":274,"label":275,"page":276,"active":240},"https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fapi\u002Fv1\u002Farticles?per_page=6&page=10","10",10,{"url":45,"label":278,"active":240},"...",{"url":280,"label":281,"page":282,"active":240},"https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fapi\u002Fv1\u002Farticles?per_page=6&page=99","99",99,{"url":232,"label":284,"page":236,"active":240},"100",{"url":233,"label":286,"page":244,"active":240},"Next »","https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fapi\u002Fv1\u002Farticles",598]