[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"article-czy-sm-moze-rozwijac-sie-bez-rzutow-o-cichej-progresji-i-czego-nie-wolno-pomijac-live":3,"article-related-czy-sm-moze-rozwijac-sie-bez-rzutow-o-cichej-progresji-i-czego-nie-wolno-pomijac":49},{"data":4},{"id":5,"slug":6,"title":7,"excerpt":8,"content":9,"status":10,"visibility":11,"created_at":12,"published_at":12,"updated_at":12,"url":13,"cover_image_url":14,"author":15,"category":19,"tags":23,"seo":44},"3226","czy-sm-moze-rozwijac-sie-bez-rzutow-o-cichej-progresji-i-czego-nie-wolno-pomijac","Czy SM może rozwijać się bez rzutów? O cichej progresji i czego nie wolno pomijać","Stwardnienie rozsiane potrafi rosnąć bez rzutów, a my często tego nie dostrzegamy. Ta artykułowa opowieść o cichej progresji (PIRA) tłumaczy, jak nie przegapić pierwszych sygnałów i co robić dalej.","\u003Cp>Stwardnienie rozsiane potrafi rosnąć bez rzutów, a my często tego nie dostrzegamy. Gdy objawy narastają powoli, łatwo je pomylić ze zmęczeniem czy wiekiem. Ta cisza nie znaczy, że nic się nie dzieje. Cicha progresja, nazywana także PIRA, to proces, w którym uszkodzenia mózgu narastają mimo braku nowych rzutów. Słowo ciche nie oznacza bez znaczenia; oznacza tylko, że tempo zmian nie wybucha w gwałtownych epizodach, lecz wstępuje powoli, jak wschód słońca, który dopiero po kilku godzinach zaczyna rozświetlać całą dolinę.\n\nWyobraź sobie, że masz telefon z ekranem, który powoli przyciemnia się z każdą minutą. Na początku nie widać różnicy, potem świeci tylko w połowie. W stwardnieniu rozsianym taki efekt to właśnie progresja niezależna od rzutów. Nie ma jednego jasnego epizodu, po którym wszystko jest jasne. Choroba pozostaje w tle, a my widzimy jedynie krótkie skoki, które trudno połączyć w całość. To właśnie typowy obraz PIRA: drobne utraty funkcji, które sumują się do większego problemu z czasem.\n\u003C\u002Fp>\u003Cp>Procedury medyczne i codzienne obserwacje mogą pomóc w wykryciu tej progresji. Pacjenci często zgłaszają, że zmęczenie nie znika po odpoczynku, że traci precyzję w ruchach dłoni albo że chód staje się mniej stabilny niż kilka miesięcy wcześniej. Lekarze zwracają uwagę, że rzutowy obraz choroby nie jest pełnym obrazem; to tylko jeden z wymiarów sterowania SM. W praktyce chodzi o to, by rozpoznać sygnały, które mogą stać się ważnymi wskaźnikami, zanim choroba zacznie ograniczać codzienne funkcje w sposób nieodwracalny.\n\u003C\u002Fp>\u003Cp>W kolejnych sekcjach spróbuję przekazać konkretne mechanizmy cichej progresji i podpowiedzieć, jak rozmawiać z lekarzem, jakie badania warto rozumieć i czego spodziewać się po terapii. Podstawowym przesłaniem jest prosta rzecz: obserwacja, zapytanie i szybka odpowiedź ze strony opieki zdrowotnej. Nie wchodźmy w rolę mędrców; poddajmy w wątpliwość własne przekonania i sprawdźmy, czy to, co czujemy na co dzień, ma odzwierciedlenie w testach i obrazach medycznych.\n\u003C\u002Fp>","published","free","2026-06-05T07:41:51+00:00","https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fartykul\u002Fczy-sm-moze-rozwijac-sie-bez-rzutow-o-cichej-progresji-i-czego-nie-wolno-pomijac","https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fstorage\u002Fmedia\u002FYHRYGF5njGURWwNEGoKIxzz1FHcDijyhGJVentMG.png",{"id":16,"slug":17,"name":18},"1","kamilian-szwarc","Kamilian Szwarc",{"id":20,"slug":21,"name":22},"11","uslugi-medyczne","Usługi medyczne",[24,27,30,34,37,41],{"id":25,"slug":26,"name":26},"834","diagnostyka",{"id":28,"slug":29,"name":29},"1250","objawy",{"id":31,"slug":32,"name":33},"1665","stwardnienie-rozsiane","stwardnienie rozsiane",{"id":35,"slug":36,"name":36},"2241","neurologia",{"id":38,"slug":39,"name":40},"5939","pira","PIRA",{"id":42,"slug":43,"name":43},"5940","cicha-progresja",{"title":45,"description":46,"canonical_url":47,"robots":48},"Czy SM może rozwijać się bez rzutów? O cichej progresji","Wyjaśniamy pojęcie cichej progresji w stwardnieniu rozsianym (PIRA) i jak ją rozpoznać. Poradnik dla pacjentów i opiekunów.","https:\u002F\u002Fwww.rynekzdrowia.pl\u002FNeurologia\u002FSM-bez-rzutow-ale-z-pogorszeniem-Objawy-cichej-progresji-ktore-latwo-przeoczyc,285130,208.html","index,follow",{"data":50,"links":239,"meta":243},[51,92,126,160,171,204],{"id":52,"slug":53,"title":54,"excerpt":55,"status":10,"visibility":11,"created_at":56,"published_at":56,"updated_at":56,"url":57,"cover_image_url":58,"author":59,"category":60,"tags":61,"seo":89},"3229","katowice-prezentuja-system-dynamicznej-nawigacji-w-operacjach-twarzoczaszki","Katowice prezentują patent na system dynamicznej nawigacji wspomagający precyzyjne operacje twarzoczaszki","Naukowcy ze Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach wytworzyli system dynamicznej nawigacji do zabiegów ortognatycznych. Patent ma zwiększać precyzję przemieszczania i stabilizacji kości twarzoczaszki podczas skomplikowanych operacji.","2026-06-05T10:03:12+00:00","https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fartykul\u002Fkatowice-prezentuja-system-dynamicznej-nawigacji-w-operacjach-twarzoczaszki","https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fstorage\u002Fmedia\u002F27xDwnfRQ2xkBWDcI27bU1SeuOSX8Irb9NzHXYxD.png",{"id":16,"slug":17,"name":18},{"id":20,"slug":21,"name":22},[62,66,70,73,77,81,85],{"id":63,"slug":64,"name":65},"742","katowice","Katowice",{"id":67,"slug":68,"name":69},"5944","patenty-medyczne","patenty medyczne",{"id":71,"slug":72,"name":72},"5945","ortognatyka",{"id":74,"slug":75,"name":76},"5946","inne-technologie-medyczne","inne technologie medyczne",{"id":78,"slug":79,"name":80},"5947","nawigacja-medyczna","nawigacja medyczna",{"id":82,"slug":83,"name":84},"5948","slanski-uniwersytet-medyczny","ślański uniwersytet medyczny",{"id":86,"slug":87,"name":88},"5949","bioinzynieria","bioinżynieria",{"title":54,"description":90,"canonical_url":91,"robots":48},"Artykuł o patencie Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach na system dynamicznej nawigacji do zabiegów ortognatycznych.","https:\u002F\u002Fexample.com\u002Fartykul\u002Fkatowice-patent-system-dynamicznej-nawigacji-w-operacjach-twarzoczaszki",{"id":93,"slug":94,"title":95,"excerpt":96,"status":10,"visibility":11,"created_at":97,"published_at":97,"updated_at":97,"url":98,"cover_image_url":99,"author":100,"category":101,"tags":102,"seo":123},"3228","szczepionka-projektowana-przez-sztuczna-inteligencje-czy-ai-moze-chronic-przed-wieloma-koronawirusami","Szczepionka projektowana przez sztuczną inteligencję. Czy AI może chronić przed wieloma koronawirusami?","Nowotworzona idea szczepionek zaprojektowanych przez sztuczną inteligencję wzbudza ciekawość i sceptycyzm jednocześnie. Zespół z Cambridge twierdzi, że potężna architektura danych może stworzyć preparat chroniący przed wieloma wirusami, co zmieni sposób myślenia o pandemiach. W jaki sposób algorytmy”uczą” immunologię, co to oznacza dla bezpiecznych badań i jak przekształca się proces tworzenia szczepionek – odpowiadamy w poniższych fragmentach.","2026-06-05T10:01:52+00:00","https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fartykul\u002Fszczepionka-projektowana-przez-sztuczna-inteligencje-czy-ai-moze-chronic-przed-wieloma-koronawirusami","https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fstorage\u002Fmedia\u002F2J7yuRziAvxVlnRycxk3tZCzEsfratfvo7jN0bSv.png",{"id":16,"slug":17,"name":18},{"id":20,"slug":21,"name":22},[103,107,110,113,117,120],{"id":104,"slug":105,"name":106},"514","sztuczna-inteligencja","sztuczna inteligencja",{"id":108,"slug":109,"name":109},"585","regulacje",{"id":111,"slug":112,"name":112},"768","szczepionki",{"id":114,"slug":115,"name":116},"852","polityka-zdrowotna","polityka zdrowotna",{"id":118,"slug":119,"name":119},"2229","badania-naukowe",{"id":121,"slug":122,"name":122},"5943","coronavirus",{"title":95,"description":124,"canonical_url":125,"robots":48},"Czy sztuczna inteligencja może zaprojektować szczepionkę, która chroni przed kilkoma koronawirusami? Przegląd aktualnych badań z Cambridge i kontekstu regulacyjnego oraz wyzwań związanych z implementacją.","https:\u002F\u002Fexample.com\u002Fartykul\u002Fszczepionka-projektowana-przez-sztuczna-inteligencje-czy-ai-moze-chronic-przed-wieloma-koronawirusami",{"id":127,"slug":128,"title":129,"excerpt":130,"status":10,"visibility":11,"created_at":131,"published_at":131,"updated_at":131,"url":132,"cover_image_url":133,"author":134,"category":135,"tags":138,"seo":157},"3227","czy-asystent-glosowy-w-centralnej-e-rejestracji-wystartuje-dopiero-za-trzy-miesiace","Czy asystent głosowy w centralnej e-rejestracji wystartuje dopiero za trzy miesiące?","Ministerstwo Zdrowia przesuwa o trzy miesiące uruchomienie asystenta głosowego w centralnej e-rejestracji. Artykuł analizuje powody opóźnienia, konsekwencje dla pacjentów i pracowników oraz to, co może oznaczać dla przyszłości cyfrowej obsługi zdrowia.","2026-06-05T08:21:48+00:00","https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fartykul\u002Fczy-asystent-glosowy-w-centralnej-e-rejestracji-wystartuje-dopiero-za-trzy-miesiace","https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fstorage\u002Fmedia\u002FhhHViq1VvP51rbgL83W6mCUb6v8LnRI3hAwtfiGy.png",{"id":16,"slug":17,"name":18},{"id":136,"slug":137,"name":137},"10","e-zdrowie",[139,140,144,146,150,153],{"id":104,"slug":105,"name":106},{"id":141,"slug":142,"name":143},"533","zdrowie-publiczne","zdrowie publiczne",{"id":145,"slug":137,"name":137},"704",{"id":147,"slug":148,"name":149},"5740","centralna-e-rejestracja","centralna e-rejestracja",{"id":151,"slug":152,"name":152},"5941","asystent-glosowy",{"id":154,"slug":155,"name":156},"5942","opoznienie","opóźnienie",{"title":129,"description":158,"canonical_url":159,"robots":48},"Analiza opóźnienia uruchomienia asystenta głosowego w centralnej e-rejestracji i jego wpływu na pacjentów oraz systemy opieki zdrowotnej.","https:\u002F\u002Fwww.rynekzdrowia.pl\u002FE-zdrowie\u002FCentralna-e-rejestracja-z-opoznieniem-Ministerstwo-przesuwa-start-asystenta-glosowego,285133,7.html",{"id":5,"slug":6,"title":7,"excerpt":8,"status":10,"visibility":11,"created_at":12,"published_at":12,"updated_at":12,"url":13,"cover_image_url":14,"author":161,"category":162,"tags":163,"seo":170},{"id":16,"slug":17,"name":18},{"id":20,"slug":21,"name":22},[164,165,166,167,168,169],{"id":25,"slug":26,"name":26},{"id":28,"slug":29,"name":29},{"id":31,"slug":32,"name":33},{"id":35,"slug":36,"name":36},{"id":38,"slug":39,"name":40},{"id":42,"slug":43,"name":43},{"title":45,"description":46,"canonical_url":47,"robots":48},{"id":172,"slug":173,"title":174,"excerpt":175,"status":10,"visibility":11,"created_at":176,"published_at":176,"updated_at":176,"url":177,"cover_image_url":178,"author":179,"category":180,"tags":181,"seo":201},"3225","potworniak-jajnika-lagodny-guz-mlodych-kobiet-przypadek-klaudii","Potworniak jajnika: łagodny guz młodych kobiet i wyjątkowy przypadek Klaudii","Potworniak jajnika to najczęściej łagodny guz wśród młodych kobiet. Historia Klaudii, Polki ewakuowanej z Chin, przypomina, że rzadkie powikłania wciąż istnieją i wymagają specjalistycznej opieki. Artykuł wyjaśnia, czym jest potworniak, jak się go diagnozuje i leczy.","2026-06-05T07:03:20+00:00","https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fartykul\u002Fpotworniak-jajnika-lagodny-guz-mlodych-kobiet-przypadek-klaudii",null,{"id":16,"slug":17,"name":18},{"id":20,"slug":21,"name":22},[182,185,189,193,197],{"id":183,"slug":184,"name":184},"5934","potworniak",{"id":186,"slug":187,"name":188},"5935","potworniak-jajnika","potworniak jajnika",{"id":190,"slug":191,"name":192},"5936","ginekologia-onkologiczna","ginekologia onkologiczna",{"id":194,"slug":195,"name":196},"5937","powiklania-potworniaka","powikłania potworniaka",{"id":198,"slug":199,"name":200},"5938","diagnostyka-jajnikow","diagnostyka jajników",{"title":174,"description":202,"canonical_url":203,"robots":48},"Artykuł analizuje potworniak jajnika jako najczęściej łagodny guz u młodych kobiet, oraz rzadkie powikłanie opisane w kontekście Klaudii, z uwagą na diagnostykę i leczenie.","https:\u002F\u002Fexample.com\u002Fartykul\u002Fpotworniak-jajnika-lagodny-guz-mlodziez",{"id":205,"slug":206,"title":207,"excerpt":208,"status":10,"visibility":11,"created_at":209,"published_at":209,"updated_at":209,"url":210,"cover_image_url":178,"author":211,"category":215,"tags":219,"seo":236},"3211","krztusiec-objawy-szczepienie-przypominajace","Krztusiec: kaszel, który potrafi trwać tygodniami, i nie dotyczy tylko dzieci","Uporczywy kaszel ciągnący się tygodniami u dorosłego to często niewykryty krztusiec. Brzmi jak choroba dziecięca, ale dorośli chorują i zarażają nim najmłodszych. Tłumaczymy.","2026-06-04T20:41:09+00:00","https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fartykul\u002Fkrztusiec-objawy-szczepienie-przypominajace",{"id":212,"slug":213,"name":214},"15","marta-zawadzka","Marta Zawadzka",{"id":216,"slug":217,"name":218},"32","infekcje-bakteryjne","Infekcje bakteryjne",[220,223,226,229,233],{"id":221,"slug":222,"name":222},"5889","szczepienie",{"id":224,"slug":225,"name":225},"5897","krztusiec",{"id":227,"slug":228,"name":228},"5898","koklusz",{"id":230,"slug":231,"name":232},"5899","whooping-cough","whooping cough",{"id":234,"slug":235,"name":235},"5900","kaszel",{"title":237,"description":238,"canonical_url":178,"robots":48},"Krztusiec: objawy, przebieg i szczepienia przypominające","Krztusiec to nie tylko choroba dzieci. Jak rozpoznać charakterystyczny napadowy kaszel, czemu jest groźny dla niemowląt i kiedy dorosły powinien się doszczepić.",{"first":240,"last":241,"prev":178,"next":242},"https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fapi\u002Fv1\u002Farticles?per_page=6&page=1","https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fapi\u002Fv1\u002Farticles?per_page=6&page=520","https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fapi\u002Fv1\u002Farticles?per_page=6&page=2",{"current_page":244,"from":244,"last_page":245,"links":246,"path":296,"per_page":270,"to":270,"total":297},1,520,[247,250,252,255,259,263,267,271,275,279,283,286,288,292,294],{"url":178,"label":248,"page":178,"active":249},"« Previous",false,{"url":240,"label":16,"page":244,"active":251},true,{"url":242,"label":253,"page":254,"active":249},"2",2,{"url":256,"label":257,"page":258,"active":249},"https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fapi\u002Fv1\u002Farticles?per_page=6&page=3","3",3,{"url":260,"label":261,"page":262,"active":249},"https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fapi\u002Fv1\u002Farticles?per_page=6&page=4","4",4,{"url":264,"label":265,"page":266,"active":249},"https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fapi\u002Fv1\u002Farticles?per_page=6&page=5","5",5,{"url":268,"label":269,"page":270,"active":249},"https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fapi\u002Fv1\u002Farticles?per_page=6&page=6","6",6,{"url":272,"label":273,"page":274,"active":249},"https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fapi\u002Fv1\u002Farticles?per_page=6&page=7","7",7,{"url":276,"label":277,"page":278,"active":249},"https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fapi\u002Fv1\u002Farticles?per_page=6&page=8","8",8,{"url":280,"label":281,"page":282,"active":249},"https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fapi\u002Fv1\u002Farticles?per_page=6&page=9","9",9,{"url":284,"label":136,"page":285,"active":249},"https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fapi\u002Fv1\u002Farticles?per_page=6&page=10",10,{"url":178,"label":287,"active":249},"...",{"url":289,"label":290,"page":291,"active":249},"https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fapi\u002Fv1\u002Farticles?per_page=6&page=519","519",519,{"url":241,"label":293,"page":245,"active":249},"520",{"url":242,"label":295,"page":254,"active":249},"Next »","https:\u002F\u002Fapi.zerio.pl\u002Fapi\u002Fv1\u002Farticles",3118]